Vakantie als lichtpuntje

Zoals iedere editie schrijven we een podcast uit. Deze keer kozen we voor een aflevering uit de zomerserie van LeisureTalk. In deze serie zetten we organisaties en initiatieven in de schijnwerpers die laten zien welke maatschappelijke betekenis toerisme en recreatie kan hebben. In deze aflevering spreekt Richard Otten met Mila Emonds, oprichter en directeur van Stichting Reis met je Hart.

Het gesprek gaat over vakantie, maar eigenlijk over iets veel groters. Want wat betekent het om er even tussenuit te kunnen wanneer je dagelijks leven wordt beheerst door financiële zorgen, stress of andere problemen? En welke rol kan de recreatiesector spelen voor mensen die helemaal niet vanzelfsprekend tot onze doelgroep behoren?

Een reisprofessional met een andere missie

Mila Emonds kent de reiswereld goed. Ze begon ooit als stagiaire bij TUI en groeide door naar een functie als productmanager. Een carrière in de toeristische sector lag aanvankelijk niet voor de hand; na haar opleiding dacht ze eerder aan accountancy.

Gaandeweg ontdekte ze dat juist de verbindende kant van reizen haar aansprak. Reizen brengt mensen bij elkaar, zorgt voor nieuwe ervaringen en biedt de mogelijkheid om even afstand te nemen van het dagelijks leven.

Het idee om die kracht ook maatschappelijk in te zetten, groeide langzaam. De economische crisis van 2008 vormde daarin een belangrijk moment. De crisis maakte volgens Emonds zichtbaar hoe snel iemand door omstandigheden financieel in de problemen kan komen. Niet iedereen die het moeilijk krijgt, heeft verkeerde keuzes gemaakt. Soms heb je simpelweg pech.

Dat besef bleef bij haar hangen.

Emonds wilde iets betekenen voor mensen die het moeilijker hebben en minder worden gezien. Het verbinden van mensen zat al in haar werk, maar ze wilde die kwaliteit ook op een andere manier inzetten. Uiteindelijk kwamen die twee werelden bij elkaar in Stichting Reis met je Hart.

De missie is helder: vakanties mogelijk maken voor gezinnen die door financiële omstandigheden al langere tijd niet op vakantie hebben kunnen gaan.

Niet iedereen kan zomaar boeken

Voor veel Nederlanders is een vakantie iets waar je jaarlijks naar uitkijkt. Je kiest een bestemming, zoekt een accommodatie en maakt een reservering. Voor sommige gezinnen is die eerste stap al onmogelijk.

Volgens Emonds heeft het overgrote deel van de gezinnen waarmee Reis met je Hart werkt een zorgindicatie. De stress binnen deze huishoudens is vaak groot. Dat kan gevolgen hebben voor de balans binnen een gezin en voor de onderlinge verhoudingen. Juist dan kan een vakantie waardevol zijn.

De stichting werkt daarom nauw samen met hulpverleners. Zij kennen de gezinnen en weten wat er achter de voordeur speelt. Reis met je Hart hanteert daarbij bewust geen harde checklist waarmee wordt bepaald wie wel of niet in aanmerking komt. Er wordt gekeken naar het individuele verhaal.

Een belangrijk begrip daarbij is de gunfactor. Een hulpverlener kent bijvoorbeeld twaalf gezinnen, maar zal misschien slechts één of twee gezinnen op dat moment voordragen voor een vakantie. Dat zijn vaak gezinnen waarvan de begeleider vindt dat ze ondanks alles veel voor hun kinderen doen, positief proberen te blijven en zichzelf soms wegcijferen.

De vakantie wordt dan meer dan een gratis verblijf. Het wordt een cadeau dat iemand volgens de hulpverlener op dat moment echt verdient.

Vakantie neemt de problemen niet weg

Dat is misschien wel een belangrijk onderscheid. Reis met je Hart presenteert een vakantie niet als oplossing voor financiële problemen of complexe gezinssituaties. Een vakantie verandert de omstandigheden thuis niet. Wat het wel kan doen, is tijdelijk ruimte creëren.

Even weg uit de omgeving waarin de problemen zich dagelijks aandienen. Samen tijd doorbrengen. Nieuwe herinneringen maken. Niet voortdurend bezig zijn met wat er financieel wel of niet mogelijk is.

Voor veel mensen zijn dat vanzelfsprekende onderdelen van een vakantie. Voor een gezin dat al lange tijd onder druk staat, kunnen ze een veel grotere betekenis hebben.

Emonds noemt het in de podcast een lichtpuntje. Een moment om naar uit te kijken, maar ook een periode waarin rust en nieuwe energie kunnen ontstaan. Het kan helpen om de balans binnen een gezin tijdelijk terug te vinden en opnieuw verbinding met elkaar te ervaren.

Daarmee raakt het initiatief aan iets wat in de recreatiesector gemakkelijk wordt onderschat: een vakantie is niet alleen een product. Het kan ook een ervaring zijn die iemand nodig heeft.

Wat kan de recreatiesector betekenen?

Voor ondernemers is het interessant om op een andere manier naar hun eigen product te kijken.

Een accommodatie is commercieel gezien een plek die verhuurd kan worden. Maar dezelfde accommodatie kan op een ander moment een maatschappelijke waarde vertegenwoordigen. Een lege stacaravan, hotelkamer of vakantiewoning levert misschien geen directe omzet op wanneer je die beschikbaar stelt. Voor een gezin kan diezelfde plek echter van onschatbare waarde zijn.

Dat vraagt niet om een compleet ander bedrijfsmodel. Wel om de bereidheid om af en toe met een bredere blik naar beschikbare capaciteit te kijken.

Een camping kan een verblijf aanbieden. Een hotel kan enkele nachten beschikbaar stellen. Een attractiepark kan een dagje uit verzorgen. Een restaurant kan een maaltijd voor zijn rekening nemen. Geen van die bijdragen hoeft op zichzelf groot te zijn. Samen kunnen ze een vakantie mogelijk maken.

Van doelgroep naar mens

Het verhaal van Reis met je Hart zet ook aan tot nadenken over hoe de recreatiesector naar gasten kijkt.

We zijn goed geworden in doelgroepen. Gezinnen met kinderen, senioren, jongeren, internationale gasten, luxezoekers en prijsbewuste consumenten. We analyseren hun gedrag, voorspellen hun wensen en proberen onze producten zo goed mogelijk op hen af te stemmen.

Maar wat gebeurt er met mensen die überhaupt niet kunnen boeken? Zij komen nauwelijks voor in de traditionele doelgroepanalyses. Niet omdat ze geen behoefte hebben aan vakantie, maar omdat de financiële ruimte ontbreekt. Daar ligt een interessante maatschappelijke vraag.

Als recreatie bijdraagt aan ontspanning, welzijn, verbinding en het maken van herinneringen, zouden we dan niet ook moeten kijken naar mensen die daar om financiële redenen nauwelijks toegang toe hebben? Reis met je Hart laat zien dat daar mogelijkheden liggen.

Vijf vragen voor iedere recreatieondernemer

Het verhaal van Mila Emonds hoeft niet te betekenen dat iedere ondernemer meteen een groot maatschappelijk programma moet optuigen. Misschien begint het veel eenvoudiger met vijf vragen:

1. Welke ruimte heb ik die ik soms niet commercieel benut?
Een lege accommodatie kan ook op een andere manier waarde creëren.

2. Met welke organisaties kan ik samenwerken?
Je hoeft niet alles zelf te organiseren. Hulpverleners, stichtingen en collega-ondernemers kunnen ieder een deel bijdragen.

3. Wie wil ik als ondernemer eigenlijk welkom heten?
Doelgroepen zijn nuttig, maar achter iedere doelgroep zitten mensen met hun eigen verhaal.

4. Wat betekent gastvrijheid als geld niet de belangrijkste factor is?
Een gastvrij verblijf kan voor verschillende mensen een totaal andere betekenis hebben.

5. Welke herinnering wil ik iemand meegeven?
De waarde van een vakantie zit uiteindelijk niet alleen in het aantal overnachtingen, maar in wat iemand ervan meeneemt naar huis.

Meer dan alleen een vakantie

De naam zegt het eigenlijk al: Reis met je Hart gaat over meer dan reizen.Het gaat over gezien worden. Over verbinding. Over mensen die ondanks moeilijke omstandigheden proberen het beste te maken van hun situatie. En over een sector die iets in handen heeft wat voor die mensen van grote waarde kan zijn: de mogelijkheid om er even tussenuit te gaan.

Dat is misschien ook de belangrijkste boodschap uit het gesprek met Mila Emonds. Een vakantie lost de problemen thuis niet op. Maar het kan wel rust brengen, nieuwe energie geven en zorgen voor momenten waar een gezin later met een goed gevoel op terugkijkt.

Voor sommige gezinnen is zo’n vakantie een jaarlijks hoogtepunt. Voor anderen is het een zeldzaam lichtpuntje in een periode waarin het vooral tegenzit.

Dat verschil maakt duidelijk dat de waarde van recreatie niet altijd in euro’s is uit te drukken.

Luister de hele zomerserie

Het gesprek met Mila Emonds is onderdeel van de zomerserie van LeisureTalk. In totaal zijn er zes afleveringen waarin bijzondere stichtingen en bedrijven centraal staan en waarin wordt gekeken naar hun betekenis voor toerisme, recreatie en de maatschappij. Naast Reis met je Hart komen onder andere Bio Vakantieoord, de Vakantiebank, Joint Projects en Green Key aan bod.

Stuk voor stuk verhalen die laten zien dat onze sector meer doet dan mensen een paar dagen vrijetijd bezorgen. Er zit een wereld achter die vakanties, accommodaties en activiteiten die we dagelijks aanbieden.

Wil je meer horen? Luister dan de hele zomerserie van LeisureTalk. En natuurlijk mag je ook de reguliere afleveringen niet missen. Abonneer je op LeisureTalk via Spotify of Apple Podcasts en blijf op de hoogte van nieuwe gesprekken over toerisme, recreatie en vrije tijd.

Auteur: Richard Otten