Wat zoeken bezoekers echt?

Vraag een fanatieke escaperoomspeler naar zijn favoriete ervaring en de kans is klein dat hij begint over een cijferslot of een ingewikkelde rekenpuzzel. Grote kans dat het gesprek gaat over een onverwachte wending in het verhaal, een decor waarvan zijn mond openviel of een moment waarop hij even vergat dat hij in een escape room stond.

Escape rooms zijn ooit begonnen als een spelletje rond puzzels en logica. Toch lijken juist die puzzels steeds minder bepalend voor de waardering van bezoekers.

Wie de reviews leest van hoog gewaardeerde kamers op EscapeTalk, een platform waarop duizenden spelers hun ervaringen delen, ziet al snel een patroon. Of het nu gaat om Molly’s Game van Untold Stories in Voorburg, Hotel Veloria in Aalsmeer, Rock City Escape in Amersfoort of Zoltar Spreekt van Escape Café Hilversum, bezoekers hebben het opvallend vaak over dezelfde Elementen.

Niet over hoe moeilijk de kamer was. Wel over wat ze hebben meegemaakt.
Dat verschil lijkt klein, maar zegt veel over hoe de markt zich heeft ontwikkeld.

Van kamer naar wereld

De eerste generatie escape rooms speelde zich vaak af in een kantoor, gevangeniscel of laboratorium. Met een beetje fantasie kwam je een heel eind.

De kamers die tegenwoordig bovenaan de ranglijsten staan, vragen iets anders van bezoekers. Daar stap je geen kamer binnen, maar een wereld.

Bij Hotel Veloria waan je je in een mysterieus hotel. Molly’s Game bouwt zorgvuldig spanning op rondom een verhaal waarvan spelers elkaar vooral aanraden vooraf zo weinig mogelijk te weten. Juist omdat de verrassing onderdeel van de ervaring is geworden.

Dat vraagt om investeringen in decor, licht, geluid en afwerking. Maar misschien nog belangrijker: het vraagt om keuzes. Alles in de ruimte moet bijdragen aan hetzelfde verhaal.

Bezoekers voelen feilloos aan wanneer iets klopt. En nog sneller wanneer iets niet klopt.

Verwondering wint van moeilijkheid

Veel hoog gewaardeerde kamers staan niet per se bekend als de moeilijkste van Nederland.

In reviews wordt regelmatig genoemd dat een kamer prettig speelt, logisch aanvoelt en een goede flow heeft. Spelers willen uitgedaagd worden, maar niet vastlopen omdat een puzzel onduidelijk is of omdat de logica ontbreekt.

Wat ze zich maanden later nog herinneren, is vaak iets anders. Een ruimte die groter bleek dan verwacht. Een onverwachte overgang naar een volgende scène. Een effect dat precies op het juiste moment werd ingezet. Verwondering lijkt steeds vaker zwaarder te wegen dan moeilijkheid.

Dat is een interessante les voor ondernemers. Zeker in een tijd waarin bezoekers meer keuze hebben dan ooit. Nederland heeft een van de grootste aantallen Escape rooms van Europa.

Een goed verhaal houdt bezoekers vast. Ook storytelling speelt een steeds grotere rol. Waar het verhaal vroeger soms niet veel verder kwam dan een A4’tje met uitleg aan het begin van het spel, loopt het tegenwoordig als een rode draad door de hele ervaring.

Dat zie je terug in vrijwel alle hoog gewaardeerde kamers van dit moment. Bezoekers willen begrijpen waarom ze ergens zijn, wat hun doel is en welke rol zij zelf spelen in het geheel. Of het nou om het oplossen van een moord gaat. Of het terug sturen van historische figuren naar hun eigen tijd middels het verzamelen van kristallen. Een goed verhaal zorgt ervoor dat puzzels niet als losse opdrachten voelen, maar als logische stappen binnen een groter geheel. En zo blijft de beleving veel langer hangen.

Meer interactie, meer emotie

Een andere ontwikkeling is de groeiende rol van interactie.

DarkPark is daarvan een bekend Nederlands voorbeeld. Het bedrijf bouwde een sterke reputatie op met ervaringen waarin acteurs een actieve rol spelen. Niet om bezoekers voortdurend te laten schrikken, maar om spanning op te bouwen en het verhaal geloofwaardig te maken. Daardoor ontstaat iets wat lastig te kopiëren is. Geen enkele groep beleeft exact dezelfde ervaring.

Dat principe zie je ook buiten de escaperoomwereld terug. Van horrorbelevingen tot interactieve musea en Family Entertainment Centers zoeken steeds meer aanbieders naar manieren om bezoekers actief onderdeel te maken van wat er gebeurt. Niet kijken naar een verhaal, maar er onderdeel van zijn.

Wat betekent dit voor aanbieders?

Wie de best beoordeelde escape rooms van dit moment naast elkaar legt, ziet geen wedstrijd in het aantal puzzels of technische snufjes. Wat bezoekers waarderen, blijkt verrassend consistent.

Een geloofwaardige wereld. Een verhaal dat klopt. Verrassingen die ze niet zagen aankomen. Een ervaring die soepel verloopt. En momenten waar ze het weken later nog over hebben.

Dat betekent niet dat iedere escape room direct verbouwd moet worden tot een filmdecor met acteurs en special effects. Maar het laat wel zien waar bezoekers hun waardering aan koppelen.

Misschien ligt de grootste kans voor aanbieders daarom niet in nóg een puzzel of nóg een slot. Maar in de vraag hoe je van een kamer een ervaring maakt waar mensen over blijven praten.

Auteur: Tessa Langedijk